İşletim sistemleri konusu, bilgisayar bilimleri
kapsamındaki en temel konulardan birini oluşturmaktadır. İşletim sistemleri,
bilgisayar sistemlerinin gelişmesine paralel olarak gelişme göstermiştir.
Çünkü, yeni gelişen bilgisayar mimarisi, yeni istekler ve ihtiyaç duyulan
güvenliğe göre işletim sistemleri gelişmiştir. Bu nedenle, kullanıcı ile
bilgisayar arasında bir köprü görevi yürüten ve donanıma en yakın yazılım
birimi olan işletim sisteminin ayrıntılarını incelemeye geçmeden önce, bir
bilgisayar sisteminin yapısını genel olarak ele almak gerekmektedir.
Bir bilgisayar sisteminin genel
olarak 4 bileşeni vardır.
Donanım(İşlemci
(CPU),belek ve I/O üniteleri gibi)
İşletim
Sistemi(Ms-Dos,
Unix, OS/2 gibi)
Sistem
Yazılımları(Derleyiciler,
Veritabanı ve Network Yazılımları)
Uygulama
Yazılımları(Kullanıcıların
kendi geliştirdikleri yazılımlar)
Bu noktada şu hususu açıklamak
gerekir ki CPU (Central Processor Unit) bilindiği gibi bir bilgisayar
sisteminin en temel bileşeni olup, aynı şekilde bilgisayar sistemlerindeki
disk, printer, disket, terminal (ana makineye bağlı, sıradan uç kullanıcılar)
vs. gibi I/O (Input/Output) üniteleri donanım kısmı olmaktadır.
Yazılım
(software) ise, hem bilgisayar sistemini oluşturan donanım birimlerinin
yönetimini hem de kullanıcıların işlerini yapmak için gerekli olan
programlardır. Yazılım olmaksızın bir bilgisayar sistemi, bir takım elektronik
kartlar, kablolar ve mekanik bazı parçalardan ibaret bir cihazdır. Bir
bilgisayar sistemi, üzerine işletim sistemi (Operating Systems) ve onun üzerine
de diğer yazılımların yüklenmesi ve çalıştırılmasından sonra gerekli işlevleri
yerine getirebilmektedir.
İşletim
Sistemi:
Kullanıcıların, bilgisayar sistem kaynaklarından kolayca yararlanabilmelerine
olanak sağlar.
Kullanıcılar,
sistemden, kolay kullanım olanaklarının yanı sıra hızlı bir işletim de
beklerler. Sisteme sundukları programlarının hemen işletilerek
sonlandırılmasını, bu amaçla gereksinim duydukları tüm kaynakların
kendilerine hemen sağlanmasını isterler. Ancak bilgisayar sistemlerinde
kaynaklar kullanıcıların tüm istemlerini anında karşılayabilecek sayı ve
sığada olamaz. Zira bu kaynaklar genelde pahalı kaynaklardır. Kaynakların
kısıtlılığı, bunların kullanıcılar ya da programlar arasında bölüşülmeleri
zorunluluğunu doğurur.
Bilgisayar
yazılımları genel olarak 2 ana grupta incelenebilir.
·Sistem Yazılımları (System Software)
·Uygulama Yazılımları (Application Software)
Sistem
Yazılımları (System Software); bilgisayarın
kendisinin işletilmesini sağlayan, işletim sistemi, derleyiciler (compilers)
(Yazılım programında, yazılan programı makine diline çeviren program), çeşitli
donatılar (facility) gibi yazılımlardır.
Uygulama
Yazılımları (Application Software); bu
kullanıcıların işlerine çözüm sağlayan örneğin çek, senet, stok kontrol,
bordro, kütüphane kayıtlarını tutan programlar, bankalardaki müşterilerin para
hesaplarını tutan programlar vs. gibi yazılımlardır.
Bütün
sistem programları içinde en temel yazılım işletim sistemidir ki, bilgisayarın
bütün donanım ve yazılım kaynaklarını kontrol ettiği gibi, kullanıcılara ait
uygulama yazılımlarının da çalıştırılmalarını ve denetlenmelerini sağlar.
Modern
bir bilgisayar sistemi, bir veya birden fazla işlemci (ya da diğer bir söylemle
“CPU”), gerçek bellek (RAM), saatler, terminaller, diskler, bilgisayar ağı
(network) birimleri, yazıcı üniteleri, CD sürücüsü, disket ve teyp üniteleri gibi
I/O ünitelerinden oluşmaktadır. Doğal olarak bir bilgisayar sistemi oldukça
karmaşık bir yapıdadır.
Programcıları, donanımın bu karmaşık yapısından
etkilenmemelerini sağlamak ve diskgibi
donanım ünitelerinin nasıl çalıştıklarını anlamak zorunda bırakılmamaları için,
donanımın üzerine ilave edilen yazılımların katmanlar şeklinde (layered system)
oluşturulmaları ve bu sayede çok daha kolay bir şekilde, sistemin bütün
parçalarının yönetilebilmesi şeklinde bir yapılanma, uzun yıllar önce
geliştirilmiş bir yaklaşımdır.